कुकुर : श्रद्धा, मित्रता र संस्कृतिको भिन्न दृष्टि | Lekhak

कुकुर मानिसको सबैभन्दा निष्ठावान् साथी मानिन्छ।
नेपालमा कुकुर केवल घरको रक्षक वा पाल्तु जनावर मात्र होइन,
ऊ श्रद्धा र सम्मानको प्रतीक पनि हो।

नेपाली संस्कृतिमा तिहार पर्वको दोस्रो दिन कुकुर तिहार मनाइन्छ।
यस दिन कुकुरलाई फूलमाला लगाइन्छ, टीका लगाइन्छ र मिठो भोजन खुवाइन्छ।
कुकुरलाई यमराजको दूत मानिन्छ र मृत्यु तथा जीवनबीचको सेतुका रूपमा हेर्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ।
यसले कुकुरप्रति कृतज्ञता, करुणा र मित्रताको भाव प्रकट गर्छ।

कुकुरको भूमिका नेपाली समाजमा व्यवहारिक रूपमा पनि महत्वपूर्ण छ।
उसले घर जोगाउँछ, मानिसको सुरक्षा गर्छ,
र विपद्, खोजतलास तथा सुरक्षाजस्ता क्षेत्रमा मानिसको भरपर्दो साथी बनेको छ।
निष्ठा, इमान्दारिता र बिना स्वार्थको प्रेम—
यी गुणहरू कुकुरसँग जोडिन्छन्।

तर केही देशहरू, विशेष गरी चीन र केही पूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूमा,
कुकुरलाई खाद्य स्रोत का रूपमा लिने परम्परा पनि देखिन्छ।
यो विषय भावनात्मक रूपमा संवेदनशील भए पनि,
यसको मूल कारण सांस्कृतिक, ऐतिहासिक र भौगोलिक फरक हो।
जहाँ नेपालजस्तो देशमा धर्म र संस्कृतिले कुकुरलाई पूजनीय बनाएको छ,
त्यहाँ केही समाजमा जीविकोपार्जन र इतिहासले फरक दृष्टिकोण निर्माण गरेको छ।

यस अन्तरलाई हेर्दा
सही–गलतको कठोर निर्णयभन्दा
संस्कृतिको भिन्नता भनेर बुझ्नु बुद्धिमानी हुन्छ।
हरेक समाजले आफ्नै परिवेश, विश्वास र इतिहासअनुसार जीवनशैली अपनाएको हुन्छ।

तर आजको विश्वमा पशु अधिकार, करुणा र सहअस्तित्वको बहस तीव्र हुँदै गएको छ।
यस सन्दर्भमा नेपाली समाजले देखाएको कुकुरप्रतिको सम्मान
मानवता र संवेदनशीलताको उदाहरण बनेको छ।

अन्ततः कुकुर हामीलाई एउटा सरल पाठ सिकाउँछ—
बिना शर्त प्रेम, निष्ठा र साथ।
संस्कृति फरक हुन सक्छ,
तर करुणा सार्वभौमिक मूल्य हो।
कुकुरप्रति सम्मान देखाउनु भनेको
मानिसभित्रको मानवता जोगाउनु हो।